Zasmucony Jezus

Chrystus Frasobliwy Z Puszczy Kurpiowskiej, Anonim, XIX Wiek ,Autor Fotki Barbara Piotrowska
Chrystus Frasobliwy z Puszczy Kurpiowskiej, Anonim, XIX w. (fot. Barbara Piotrowska)

Chrystus Frasobliwy w ikonografii chrześcijańskiej jest charakterystycznym ujęciem formy pasyjnej, tj. związanej z Męką Pańską. Strapiony Jezus przedstawiony w pozycji siedzącej, ma głowę opartą na dłoni, na głowie koronę cierniową, a na ciele widoczne ślady biczowania. Takie przedstawienie częściej spotykane jest w rzeźbie niż w malarstwie. Pierwsze tego typu ujęcia pojawiły się w Niemczech i Niderlandach w XIV wieku. W Polsce mocno się utrwalił w sztuce ludowej.

Sztuka ludowa rozwinęła się od schyłku średniowiecza, kiedy rzemiosło artystyczne oddzieliło się od rzemiosła wiejskiego. Twórczość ta jest przede wszystkim spadkobierczynią sztuki średniowiecznej. Na rozwój sztuki ludowej wpływ miały style historyczne, głównie gotyku, renesansu i baroku. Występowała w krajach o przewadze ludności katolickiej. Jej renesans przypadł na przełom wieku XVIII i XIX. Charakteryzuje się silnym przywiązaniem do tradycji i jest uzależniona od funkcji danego wytworu (użytkowa, religijna). Większość jej dziedzin ma na ogół charakter regionalny, przypisuje się ją konkretnym grupom ludności. Obecnie sztuka ludowa zachowała się jako wyraz przywiązania do tradycji. Obejmuje niemal wszystkie dziedziny twórczości, m.in.: tkactwo, rzeźba, malarstwo, grafika, ceramika, przedmioty związane z obrzędowością i jest współcześnie coraz bardziej doceniana.

W naszym muzeum także zachowały się zbiory o charakterze ludowym. Są to przede wszystkim rzeźby, a najpopularniejsze wśród nich przedstawiają właśnie Chrystusa Frasobliwego, obecnego na polach, w lasach, aby współcierpieć ze swoim ludem w codziennym trudzie i niełatwą dolą. Obecnie możemy je oglądać na ekspozycjach stałych naszego muzeum. W zbiorach znajdują się m.in. Chrystus Frasobliwy z Długosiodła z XVI wieku, Chrystus Frasobliwy z Miszewa Murowanego z XVIII wieku, czy Chrystus Frasobliwy z Puszczy Kurpiowskiej z XIX wieku.

Podstawowym materiałem w przypadku rzeźby ludowej było i jest drewno. W zależności od typu rzeźby (monumentalne lub małe figurki) wykorzystywano dębinę lub sośninę, a także drewno miękkie jak lipa, olcha czy topola. Rzeźba ludowa
jest nacechowana statycznością, emocjonalnym wyrażaniem treści, redukcją detali, nadnaturalnymi proporcjami, tendencją do upraszczania przestrzennego lub kolorystycznego. W przypadku rzeźby ludowej wyróżnia się pięć podstawowych typów przedstawień: kapliczki szafkowe, kapliczki domkowe, figura ustawiona na kolumnie, wysoki krzyż oraz drewniany, kamienny lub murowany słup z wnęką na rzeźbę. Polichromia rzeźb ludowych została ograniczona pod kątem palety barw i w stosunku do rzeźby kościelnej, była niezależna kolorystycznie. Podstawowe kolory to czerń, róż, biel, błękit, czerwień i cynober. Twórcy rzeźb – świątkarze, byli najczęściej samoukami i rzemieślnikami (kołodziejami, cieślami, stolarzami). Rzeźba stanowiła dodatkowe zajęcie. Tworzyli oni na potrzeby własne, rodziny, znajomych lub sąsiedniej wsi, nieliczni na szerszą skalę. Większość tych rzeźb pozostaje dzisiaj anonimowa. Tylko niektóre nazwiska twórców ludowych zachowały się w księgach parafialnych, poprzez przekazy ustne czy po prostu podpisy na rzeźbie.
Sam okres dawnej rzeźby ludowej zakończył się w latach 40. XX wieku.

W dawniejszych czasach, świątki - rzeźby ludowe związane z kultem religijnym, umieszczano w kapliczkach domowych, we wnękach ścian domów oraz przy drogach. Dzisiaj częściej można je odnaleźć właśnie w muzeach, muzeach kościelnych (takich jak nasze) lub typowych skansenach. Niezależnie od miejsca, w którym się obecnie znajdują, niezależnie od sposobu, w jaki je przyjmujemy, spoglądają na nas z tą samą troską i przejęciem, szczególnie
w dzisiejszym świecie.

poniedziałek, 21 marca 2022

Udostępnij:
  Barbara Piotrowska

Zobacz także:

Zgodnie z art. 8 ust. 1 Dekretu ogólnego w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych w Kościele katolickim wydanym przez Konferencję Episkopatu Polski w dniu 13 marca 2018 r. (dalej: Dekret) informuję, że:

  1. Administratorem Pani/Pana danych osobowych jest Diecezja Płocka z siedzibą przy ul. Tumskiej 3 w Płocku, reprezentowana przez Biskupa Diecezjalnego Piotra Liberę;
  2. Inspektorem ochrony danych w Diecezji Płockiej jest ks. Dariusz Rogowski, tel. 24 262 26 40, e-mail: inspektor@diecezjaplocka.pl;
  3. Pani/Pana dane osobowe przetwarzane będą w celu zapewnienia bezpieczeństwa usług, celu informacyjnym oraz pomiarów statystycznych;
  4. Przetwarzanie danych jest niezbędne do celów wynikających z prawnie uzasadnionych interesów realizowanych przez administratora lub przez stronę trzecią, z wyjątkiem sytuacji, w których nadrzędny charakter wobec tych interesów mają interesy lub podstawowe prawa i wolności osoby, której dane dotyczą, wymagające ochrony danych osobowych, w szczególności, gdy osoba, której dane dotyczą, jest dzieckiem;
  5. Odbiorcą Pani/Pana danych osobowych jest Diecezja Płocka oraz Redaktor Strony.
  6. Pani/Pana dane osobowe nie będą przekazywane do publicznej kościelnej osoby prawnej mającej siedzibę poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;
  7. Pani/Pana dane osobowe z uwagi na nasz uzasadniony interes będziemy przetwarzać do czasu ewentualnego zgłoszenia przez Pana/Panią skutecznego sprzeciwu;
  8. Posiada Pani/Pan prawo dostępu do treści swoich danych oraz prawo ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania zgodnie z Dekretem;
  9. Ma Pani/Pan prawo wniesienia skargi do Kościelnego Inspektora Ochrony Danych (adres: Skwer kard. Stefana Wyszyńskiego 6, 01-015 Warszawa, e-mail: kiod@episkopat.pl), gdy uzna Pani/Pan, iż przetwarzanie danych osobowych Pani/Pana dotyczących narusza przepisy Dekretu;
  10. Przetwarzanie odbywa się w sposób zautomatyzowany, ale dane nie będą profilowane.

 


Opuść stronę